De traditie van de Sint Maartensmarkt

Elk jaar werd er in Wierden op de eerste maandag van november (de slachtmaand) de Sint Maartensmarkt (Sunte Mart’n) gehouden. Tot een aantal jaren geleden werden op deze markt alle dieren die werden gehouden op een boerderij gekocht en verkocht. Op die markt werden koeien, schapen, varkens, kippen, eenden, ganzen, kalkoenen en paarden aangeboden.

In verband met een aantal dierenziektes als Mond en Klauwzeer, de Gekke koeienziekte en bijvoorbeeld de Q koorts bij geiten en schapen, mochten er geen tweehoevige dieren meer worden aangevoerd op de veemarkten. Dat was voor alle commerciële veemarkten letterlijk het einde. Maar ook de jaarmarkten verloren hierdoor het aanbod van vee. De kans op besmetting was zo groot dat het ministerie van Landbouw een algemeen verbod uitvaardigde om de aan en afvoer van vee te stoppen. Alleen paarden en pony’s worden er nu nog aangevoerd en verhandeld.

De geschiedenis

De Sint Maartensmarkt dateert van 1864. Want in 1964 wordt namelijk het eeuwfeest gevierd. Waarom werd deze markt gehouden? Dat antwoord is niet zo moeilijk. De samenstelling van de boerenerven, en dan met name de stallen, waren eerdaags veel kleiner en zuiniger ingericht dan heden ten dage. Nu zijn er alle boerderijen grote loopstallen en schuren te vinden. De ruimte voor het vee was vaak nauwkeurig uitgekiend en vooral klein. Daarom werd er door de boeren een schouw of inventarisatie gehouden over hun vee, koeien schapen geiten en de varkens. Wat tijdens dat onderzoek werd aangewezen om niet te behouden niet strikt noodzakelijk was voor de melk of vlees productie of niet meer mee werd gefokt in een komend jaar dan werd het vee verkocht en afgevoerd naar deze wintermarkt de Sint Maartensmarkt in Wierden.

De opbrengst van de dieren kwam ten goede aan de exploitatie van de boerderij. De opbrengsten van het land, waren in de winter namelijk zeer klein. Maar ook het voedsel voor het vee diende te worden betaald en het koren diende gemalen te worden.

Vandaar dat deze Bissing zo de Sint Maartensmarkt in vroeger jaren ook wel werd genoemd, gehouden in deze tijd van het jaar. Ook was er naast de veemarkt een grote warenmarkt en een kermis.  Op de markt was van alles te koop: “Van wagenwielen zonder beslag, warme worst en spek, tot pillen en drankjes van de kwakzalver”. Vele Wierdense inwoners zijn ook nu nog op deze dag nu nog vaak vrij. Vroeger was dat een uitzondering omdat boerenmeiden en knechten, maar ook de fabrieksarbeiders geen dag vrij kregen!

De Jennechiesmarkt werd voor het eerst gehouden in 1953. De Winkeliersvereniging Ambacht Beroep en Handel (ABH) had deze Jenneciesmarkt georganiseerd. De werkwijze ging als volgt: Op de warenmarkt werden bonnetjes verkocht aan zowel (vrijgezellen) mannen als vrouwen, meestal jong volwassenen die verlegen zaten om snoetenspek (vrijerij). Of er verschil in kleur was van de bonnen is niet bekend. Wel dat er bij de vrouwen als ook de mannen maar 1 paar bonnetjes was met hetzelfde lotnummer.

Het tafereel speelde zich af op en rond het marktterrein in het centrum van Wierden. Het was natuurlijk een markt waar veel mensen uit de regio op afkwamen. Als het paar elkaar dan had gevonden kregen ze een prijs en werd er het zogenaamde Jennechiesbal gehouden bij café de Zwaan.

De Jennechiesmarkt was een soort van datingmarkt voor vrijgezelle jongeren. De markt leverde zoveel stof tot spreken op, zelfs door het hele land. Het is nog steeds onderwerp van gesprek en is zelfs vereerd met een standbeeld.

Het vee aan de Marktstraat, in het midden Drogisterij Niezink nu De Readshop

Het vee aan de Nijverdalsestraat op de plek van Crumz/Finezze

De warenmarkt op de hoek van Kerkstraat en Stationstraat met rechts het Sint Jansgebouw

Het vee aan de Nijverdalsestraat met op de achtergrond het pand van café Pleij nu Gasterij de Oale Marckt

Beeld Jennechie gemaakt door Johan Gierveld